Ý nghĩa chữ Tĩnh - Vì sao thư pháp là môn học của những người kiệt xuất?

“Sông sâu tĩnh lặng, lúa chín cúi đầu.” Tĩnh (靜) là lặng, yên, không xáo động; ngược với Động. Nhưng với tôi, Tĩnh còn là biết giữ mình đứng vững giữa những đổi thay. Bài này bàn về chữ Tĩnh và vì sao người ta hay treo chữ này trong nhà.

Thư pháp câu Sông sâu tĩnh lặng lúa chín cúi đầu — Sông sâu tĩnh lặng, lúa chín cúi đầu. Thanh Phong viết.

Chữ Tĩnh là gì?

Ai cũng biết Tĩnh là trái với Động: yên lặng, trầm lắng, không tiếng động, không hành động. Từ đó có bình tĩnh, tĩnh lặng, an tĩnh, động tĩnh.

Đừng nhầm Tĩnh (靜, lặng) với Tịnh (淨, sạch, trong). Hai chữ này khác nhau; xem bài chữ Tịnh.

Chữ Tĩnh và chiếc iPhone

Ngày trước tôi rất mê iPhone. Thời những chiếc máy đầu tiên ra đời, ai có một chiếc là oai lắm. Chữ Tĩnh và iPhone tưởng chẳng liên quan, nhưng tôi nghĩ đến Steve Jobs, người sáng lập Apple. Triết lý thiết kế của ông là đơn giản và nhất quán: những thế hệ iPhone dưới thời ông ít thay đổi hình dáng, màn hình giữ nhỏ vừa một bàn tay, dù xung quanh ai cũng đua nhau làm máy to hơn. Không chạy theo sóng, đó cũng là một kiểu Tĩnh.

Chữ Tĩnh nét vàng trên nền xanh khung nhỏ — Chữ Tĩnh khung nhỏ.

Chữ Tĩnh trong cuộc sống

Giữa sóng gió, kiên định với việc mình đang làm cũng là một dạng tĩnh; có khi không làm gì cũng là tĩnh. Cái cây suốt đời gặp khô hạn, sâu bọ, gió bão mà không chạy đi đâu. Ai, vật gì cũng nằm trong vòng sinh, trụ, dị, diệt; việc của cái cây là đứng đó và làm tốt việc đứng yên của mình.

“Dĩ bất biến, ứng vạn biến”: lấy cái không đổi để ứng với muôn cái đổi. Người Việt quen với câu này qua lời Bác Hồ dặn lại trước khi sang Pháp năm 1946: trước âm mưu của kẻ thù, không được manh động.

Trong Tĩnh có Động

Cái cây đứng im nhưng bên trong vẫn sống. Người ngồi thiền trông yên, nhưng chính việc giữ cho tâm tĩnh cũng là một hành động. Không có gì hoàn toàn tĩnh, cũng không có gì hoàn toàn động. Xem thêm về thiền định.

Tranh cuộn thư pháp có chữ Tĩnh lặng — Tranh cuộn có chữ Tĩnh.

Chữ Tĩnh trong thư pháp

Người ta hay treo cặp “Tĩnh – Động” để dặn mình nghĩ chậm, xem kỹ, không nóng vội. Chữ Tĩnh cũng là lời nhắc khách đến chơi giữ không gian nhẹ nhàng, không ồn ào.

Theo cách hiểu của tôi, Tĩnh nghiêng về hình thái, còn An, Tịnh nghiêng về nội dung. Muốn ngồi thiền đến chỗ an tịnh thì trước hết phải tĩnh: Tĩnh là nhân, An là quả. Xem thêm chữ An và chữ Bình.

Học thư pháp vì thế không dừng ở viết cho đẹp; người viết còn phải hiểu điều mình muốn truyền tải.

Chữ Tĩnh nét vàng trên nền xanh đặt cạnh tượng chú tiểu — Chữ Tĩnh nền xanh.

Đọc thêm

Cần đặt viết chữ Tĩnh, anh chị gọi 0395 021 559 (Ms Nguyệt) hoặc xem trang dịch vụ viết thư pháp chuyên nghiệp.