Hiếu (孝) là đạo làm con: kính yêu, phụng dưỡng và biết ơn cha mẹ. Người xưa nói “Bách thiện hiếu vi tiên”, trăm điều thiện thì hiếu đứng đầu. Bài này nói về nghĩa của chữ Hiếu, chiết tự, mấy câu chuyện xưa và chữ Hiếu trong thư pháp.
Hiếu là gì?
Hiếu là đạo lý thờ phụng cha mẹ, là bổn phận của người con với đấng sinh thành. Sách Luận Ngữ có câu: “Quân tử vụ bản, bản lập nhi đạo sinh; hiếu đễ dã giả, kỳ vi nhân chi bản dư”. Nghĩa là người quân tử chuyên chú vào cái gốc, gốc vững thì đạo sinh; hiếu đễ chính là gốc của đức nhân. Về chữ “đạo” trong câu này, mời đọc thêm bài chữ Đạo là gì.
Cha mẹ hy sinh rất nhiều cho ta khôn lớn. Nhịp sống càng nhanh, ta càng dễ quên rằng thời gian để báo hiếu đang ngắn lại từng ngày. Nhiều người đến khi có con mới hiểu lòng cha mẹ, và lúc ấy đã lỡ nhiều điều lẽ ra làm được.
Chữ Hiếu trong Hán tự
Chữ Hiếu (孝) ghép từ chữ lão (老, người già) ở trên và chữ tử (子, người con) ở dưới: hình ảnh người con cõng cha mẹ già trên lưng. Đó là sự hiếu thuận. Xem thêm thư pháp chữ Thuận.
Công sinh thành, dưỡng dục
Người con có hiếu trước hết phải biết công cha mẹ. Từ lúc mang thai, cha mẹ đã giữ gìn từng bữa ăn, giấc ngủ vì con. Con ra đời, cha mẹ lo cái ăn, cái mặc, lúc ốm đau, rồi dạy con nên người. Những điều tốt nhất cha mẹ cho đi mà không đòi nhận lại. Mời xem thêm tranh thư pháp về cha mẹ.
Bốn câu chuyện về chữ Hiếu
1. Hoàng Hương quạt gối, ủ chăn
Sách “Nhị thập tứ hiếu” kể: Hoàng Hương, tự Văn Cường, người đời Đông Hán, lên chín tuổi thì mồ côi mẹ. Cậu càng hết lòng với cha: mùa hè quạt gối, quạt chiếu cho mát; mùa đông lấy thân mình ủ ấm chăn đệm trước khi cha đi ngủ. Người đời gọi cậu là hiếu tử.
2. “Thủ hiếu đễ, thứ kiến văn”
Tam Tự Kinh viết: “Thủ hiếu đễ, thứ kiến văn; tri mỗ số, thức mỗ văn” (首孝悌，次見聞；知某數，識某文). Việc học trước hết là hiếu kính cha mẹ, thuận thảo với anh chị; sau đó mới đến mở mang hiểu biết, học con số và chữ nghĩa.
3. Khổng Dung nhường lê
Khổng Dung, tự Văn Cử, người nước Lỗ thời Đông Hán, dòng dõi Khổng Tử. Năm bốn tuổi, có người cho một giỏ lê, các anh chọn quả lớn, riêng Dung lấy quả nhỏ. Cha hỏi, Dung thưa: “Con nhỏ tuổi nên ăn quả nhỏ, quả lớn để phần các anh.” Câu chuyện thành tấm gương về lòng hiếu đễ.
4. Chuyện ở một khoa sản
Một bác sĩ kể: bao năm làm ở khoa sản, ông luôn thấy những ông bố, bà mẹ túc trực ngoài phòng sinh, thấp thỏm lo cho con gái, tay xách sẵn tã áo, sữa, cháo nóng, khăn ấm. Con đã làm mẹ, cha mẹ vẫn là người lo cho con nhất.
Chữ Hiếu trong thư pháp
Chữ Hiếu được treo trong rất nhiều nhà, như lời nhắc mình giữ đạo hiếu với song thân, nhớ công dưỡng dục, kính trọng bề trên và cho đi không tính thiệt hơn. Đây cũng là chữ nhiều người chọn làm quà mừng thọ, tặng cha mẹ.
Câu hay về chữ Hiếu để xin chữ
- Tử hiếu song thân lạc, gia hoà vạn sự hưng.
- Thành kính tổ tiên ơn gia độ, báo ân phụ mẫu nghĩa sinh thành.
- Tổ tông hiền đức thiên niên thịnh, tử hiếu tôn hiền vạn đại hưng.
- Phật dạy chữ Hiếu làm đầu, ai mà giữ được đạo mầu mới trao.
Từ ghép với chữ Hiếu
- Hiếu thảo: chân thành, yêu thương người bề trên.
- Hiếu kính: hiếu thuận và tôn kính cha mẹ, người thân.
- Hiếu thuận: vâng theo, kính trọng và biết ơn cha mẹ.
- Hiếu nghĩa: có hiếu và có nghĩa.
- Hiếu tử: người con có hiếu.
Đừng để lỡ
Ta có thể làm nên nhiều việc lớn, nhưng không được quên điểm khởi đầu của mình là lòng hiếu kính với cha mẹ. Cha mẹ còn ở trên đời đã là hạnh phúc của phận làm con. Thời gian của cha mẹ có hạn, hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất.
Đọc thêm
Cần đặt viết chữ Hiếu, anh chị gọi 0395 021 559 (Ms Nguyệt) hoặc xem trang dịch vụ viết thư pháp chuyên nghiệp.