Bức thư pháp Đạt Ma Sư Tổ này kết hợp hình họa chân dung Bồ Đề Đạt Ma vẽ bằng bút lông với câu “Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật” – hai câu cuối trong bài kệ bốn câu mà Thiền tông truyền tụng và gắn với tổ Đạt Ma.

Bài kệ bốn câu
| Hán Việt | Hán | Nghĩa |
|---|---|---|
| Bất lập văn tự | 不立文字 | không dựa vào chữ nghĩa |
| Giáo ngoại biệt truyền | 教外別傳 | truyền riêng ngoài kinh giáo |
| Trực chỉ nhân tâm | 直指人心 | chỉ thẳng vào lòng người |
| Kiến tánh thành Phật | 見性成佛 | thấy được bản tánh thì thành Phật |
Thú vị là một môn nghệ thuật của chữ như thư pháp lại hay chọn viết câu “bất lập văn tự”. Chữ ở đây không thay cho sự giác ngộ – nó chỉ là ngón tay chỉ trăng, nhắc người xem quay về nhìn vào lòng mình.
Về Bồ Đề Đạt Ma
Bồ Đề Đạt Ma được Thiền tông Trung Hoa tôn là Sơ tổ. Theo truyền thuyết, ông ngồi thiền nhiều năm quay mặt vào vách đá, nên tranh vẽ ông thường có dáng ngồi thiền hoặc chân dung với vầng trán cao, mắt to, râu tóc rậm, nét mặt nghiêm nghị. Truyền thuyết dân gian còn gắn ông với võ thuật Thiếu Lâm, dù đó là chuyện kể hơn là sử liệu.

Về tác phẩm
Chân dung Đạt Ma được vẽ chỉ bằng vài nét bút lông lớn, đậm nhạt, khô ướt – cách vẽ gần với nét chữ. Câu “Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật” viết phía trên, chữ Phật viết lớn làm điểm nhấn; tranh đóng khung gỗ. Ý nghĩa câu này, tôi đã viết kỹ hơn ở bài Tu tâm và tích thiện.
